خانه شماره 10 در «محله جلفا» در مجاورت کلیسای وانک قرار دارد، مکانی که 400 سال پیش به فرمان شاه عباس صفوی به عنوان محل اسکان ارامنه کوچانده به اصفهان تعیین شد. سمت دیگر رودخانه زاینده رود. کلیسای وانک، کلیسای مریم، بیتلحم و میدان جلفا و خانههای تاریخی، نشانههای ماندگاری از معماری و شیوه زندگی آن زمان است.
ارامنه جلفا به عنوان یکی از مهم ترین بازوهای اصلاحات اقتصادی شاه عباس (که نقش مهمی در تجارت ابریشم ایفا کردند) امروزه اکثریت ساکنان این محله را تشکیل نمی دهند، زیرا از یک سو جمعیت قابل توجهی در این محله وجود دارد. جمعیت ارامنه مهاجرت کرده اند و از طرفی با توجه به موقعیت مکانی و پتانسیل گردشگری این محله، فضاهای زیادی به کافه و رستوران تبدیل شده است، این محله به فضایی برای گذراندن اوقات فراغت شهروندان و گردشگران تبدیل شده است. طی این روند، روز به روز از ساکنان «خانه» و دائمی که در این محله زندگی می کردند، کاسته شده و فضاهای تجاری و گردشگری به آن افزوده شده است.
علیرغم اینکه ایجاد فضاهای عمومی و زیرساخت های گردشگری نکات مثبت زیادی برای شهر دارد، اما این جریان زمانی که بدون برنامه ریزی ادامه یابد، پیامدهای منفی به دنبال دارد. یکی از مهم ترین پیامدهای آن از بین رفتن «بافت اجتماعی» است که با حذف ساکنان دائمی و زندگی روزمره از این بافت محقق می شود. این موضوع از این نظر حائز اهمیت است که ساختار شهر اصفهان در طول زمان و با تکیه بر شکل گیری محلات توسعه می یابد. محله ها به عنوان هسته های این ساختار، از یک جزء به یک کل شکل می گیرند و تکثیر می شوند. بنابراین می توان «زندگی خانگی و دائمی مردم» را ژنوم اصلی آن دانست که با حفظ و به روز رسانی آن می توان به توسعه پایدار دست یافت. حال سؤال این است که «خانه» و موضوع سکونت به عنوان مهمترین مؤلفه های شهر چگونه می تواند در تغییرات کالبدی، اجتماعی و فرهنگی بافت مؤثر باشد؟
حیاط به عنوان جواب
طبق قوانین معماری و شهرسازی اصفهان، حتی در مناطق تاریخی، ساخت و ساز فقط در 60 درصد شمالی بلوک مجاز است، با همین قوانین، پنجره ها فقط در تمام نماها بالاتر از 175 سانتی متر بالاتر از سطح طبقه قرار می گیرند به جز. برای جبهه جنوبی؛ برای جلوگیری از نادیده گرفتن همسایه ها از آنجایی که ایجاد دهانه با این مشخصات تنها در حد رفع نیاز بوده و منجر به ایجاد کیفیت فضایی، روشنایی و تهویه مناسب نمی شود، در این طراحی از حیاط به عنوان یکی از مهمترین عناصر کمک گرفته ایم. معماری ایرانی با قرار گرفتن فضای خالی در قسمت شمال شرقی زمین، بهره مندی از نور و تهویه مناسب در هر سه سطح خانه را ممکن می سازد. به این ترتیب نه تنها تمام فضاهای داخل با بیرون ارتباط دارند، بلکه با توجه به نحوه ساماندهی این فضا به صورت سه بعدی، خود معماری به منظر داخلی تبدیل شده است.
“خانه”
این پروژه سعی می کند به «خانه» نه تنها به عنوان یک نوع معماری، بلکه به عنوان بخشی از ما و زندگی روزمره ما نگاه کند که فراتر از هر مکانی، رابطه ما را با خود، دیگران و دنیای اطرافمان توضیح می دهد. با نگاهی گذرا به تاریخ معماری معاصر می توان دریافت که طی چند دهه گذشته فاصله ما با معنای «خانه» بیشتر شده است. قطعاً عوامل اقتصادی امروز در این نتیجه نقش دارند، اما سوال اینجاست که آیا پارادایم «خانه» امروز در ایران تنها برآمده از شرایط اقتصادی است؟ یا تغییر در باور ما به مفهومی به نام «خانه» است که باعث این وضعیت شده است؟ می توان گفت تأثیر متقابل این عوامل روندی را ایجاد کرده که روز به روز ما را از معنا و مفهوم «خانه» دورتر کرده است.
مفهوم “خانه” در ایران و جهان طی چند دهه گذشته به دلایل بسیاری دستخوش تغییرات زیادی شده است، اما می توان گفت در ایران نقطه عطف این تغییرات دهه هفتاد است که به دلیل افزایش در جمعیت شهرها از یک سو و افزایش درآمد نفتی و سیاست های نادرست دولت ها، «خانه» به کالایی مفید برای سرمایه گذاری تبدیل شده است که از دهه نود، بوروکراتیزه شدن این جریان توسط نظام حاکم، باعث شده است. “خانه” مهمترین زمینه سرمایه گذاری. اینکه «خانه» در دورههای تاریخی بر اثر اراده و آگاهی انسان با لایههای معنایی متعدد شکل میگیرد، به معنایی سطحی و تک لایه (کالای سرمایهگذاری) تبدیل میشود، قطعاً موضوع پیچیدهای است. اما برای ما در روند طراحی «خانه شماره 10 جلفا» فرصتی برای جست و جوی معنایی عمیق تر از «خانه» فراهم شده است، بنابراین این پروژه سعی دارد به مکانی برای بازگرداندن آرامش از دست رفته سکونت خود تبدیل شود. آیا بازیابی معنای معاصر از مفهوم خانه می تواند فضای بهتری برای زندگی و تاب آوری انسان در این جغرافیای سخت و در مواجهه با مسائل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی فراهم کند.
آجر
بیشتر ساختمان های اطراف این خانه، از کلیسای ونک (1664م.) و خانه های صفوی تا خانه های جدید، همگی از آجر ساخته شده اند، بنابراین برای ما به عنوان یک عضو جدید در این مکان، مهم این بود که بتوانیم خود را با خانه های جدید هماهنگ کنیم. محیط اطراف. و همسایگان و نه ایجاد تمایز و افتخار. این خانه نمی خواهد از بیرون مجلل و براق و پر از هیجان به نظر برسد، این هیجان و نشاط فقط از زندگی داخل محله جاری می شود.
نام: خانه شماره 10 جلفا
مکان: خیابان لیلا، پلاک 10 ایران، اصفهان، خیابان مهرداد شرقی / شرکت
معماری: USE Studio /
معماران: محمد عرب، مینا معین الدینی
معماران پروژه: محمد عرب، مینا معین الدینی، الهه حاجدایی، نازیلا ربیعی
تیم طراحی: فائزه طیفی، سپهر عزیزپور
تاریخ: 18-2020
مساحت: 235 متر مربع /
مساحت زیربنا: 400 متر مربع
نوع: مسکونی /
سازه: حسین دودی (شرکت پرتاک نو نگار)
مکانیک: حمید مهاجرانی برق: راهبنان اندیشه ساخت: گروه ساختمانی انصاری پور مدیر اجرایی: گروه ساخت و ساز مهران انصاری پور Exee ناظر: USE Studio 3D / مدل: الهه حاجدایی، نازیلا ربیعی گرافیک: USE Studio آجرها: آجر دست ساز قفاری کارفرما: موسوی نجاتی عکس های خانوادگی: محمد سروش جوشش جایزه: رتبه دوم، تک طبقه مسکونی، جایزه معمار، 2023
